Plattegrond

Haspengouw

Het Limburgse Haspengouw staat bekend om zijn fruitteelt en vierkantshoeves. Voor het museumgedeelte Haspengouw werd een kopie gemaakt van het dorpje Ulbeek, zoals het er omstreeks het midden van de 19e eeuw uitzag. De huizen en gebouwen zijn geconcentreerd rond een klein dorpspleintje met twee poelen en lindebomen. Je ontmoet er vandaag de Bokrijkacteurs die je meenemen naar het jaar 1913. Mijnheer pastoor houdt zijn donderpreek in de kerk en in het dorpsschooltje geeft de meester of juffrouw les.

Pijlerkapel Klein - Gelmen - #4

Kapelletjes en Kruisen

Overal in Vlaanderen zie je kapelletjes in alle maten en vormen. Niet de Kerk, maar de gelovigen zelf richtten die kapelletjes op. Mensen kwamen er bidden, een heilige vereren, om genezing vragen, kaarsjes branden, overledenen herdenken, … Daarbij was de grens tussen geloof en bijgeloof vaag. Die volksdevotie was een belangrijk onderdeel van de religieuze beleving van gewone mensen.

ELK KRUISPUNT ZIJN KRUIS

Op oude kaarten zie je dat er ooit aan bijna elk kruispunt in Vlaanderen een kruis stond. Die kruisen moesten onder andere beschermen tegen onheil. Vroeger geloofden mensen namelijk dat er op kruispunten geesten ronddwaalden. Bij zo’n kruis was je veilig, net als in de kerk. De kruisen hadden ook een praktisch doel. Ze dienden als oriëntatiepunt, als grensmarkering en als halte voor processies. Wanneer een overledene naar de kerk werd gedragen, dienden de kruisen ook als rustplaats voor de dragers. Andere kruisen langs de weg herinnerden aan een gebeurtenis, zoals een overlijden, of waren geplaatst uit dankbaarheid of hoop.

EEN KRUIS ALS STRAF

Tot in de 17e eeuw kon een rechter een moordenaar verplichten om een kruis op te richten als onderdeel van zijn straf. De dader moest op de plek van de moord een kruis plaatsen als verzoening met de nabestaanden. Zo’n kruis heet een zoenkruis of moordkruis. Vanaf de 19e eeuw plaatsen nabestaanden vaak zelf een kruis of een ander herdenkingselement als eerbetoon.

locatie in het museum: Haspengouw