Plattegrond

Haspengouw

Het Limburgse Haspengouw staat bekend om zijn fruitteelt en vierkantshoeves. Voor het museumgedeelte Haspengouw werd een kopie gemaakt van het dorpje Ulbeek, zoals het er omstreeks het midden van de 19e eeuw uitzag. De huizen en gebouwen zijn geconcentreerd rond een klein dorpspleintje met twee poelen en lindebomen. Je ontmoet er vandaag de Bokrijkacteurs die je meenemen naar het jaar 1913. Mijnheer pastoor houdt zijn donderpreek in de kerk en in het dorpsschooltje geeft de meester of juffrouw les.

Galg (Replica) - #23

Rechtspraak, schepenbank,schandpaal, galg en grensstenen

Tijdens het Ancien Régime was er, in wat nu België is, ook op het vlak van rechtspraak eeuwenlang geen eenheid. Niet overal golden dezelfde regels.

In 1804 werd het Franse Burgerlijk Wetboek, de Code Civil, hier van kracht. In het Openluchtmuseum vind je verschillende monumenten gelinkt aan 'recht en rechtspraak'.

DE SCHEPENBANK STRAFT

Vóór de Franse tijd was de schepenbank verantwoordelijk voor de lokalerechtspraak. De schepenen voerden het proces en stonden in voor de strafuitvoering. De meest gebruikte straffen waren: een boete, aan de schandpaal stellen, geseling, brandmerken, een bedevaart of verbanning. Er waren maar enkele schepenbanken die de doodstraf mochten uitspreken. De meeste straffen moesten de dader publiek vernederen en een afschrikwekkend voorbeeld stellen. Gevangenneming gold niet als straf, maar werd gebruikt in afwachting van een proces of om de betaling van een boete af te dwingen. De schepenbank sprak niet alleen recht. De schepenen hadden ook allerlei bestuurstaken.

RECHT SPREKEN ONDER EEN BOOM

Oorspronkelijk sprak men recht in open lucht onder een linde- of eikenboom. Veel schepenbanken stonden dus onder een boom. Onder die boom werden 4 touwen gespannen of ‘geschoren’. Daarom noemden mensen die rechtbank ook ‘vierschaar’. De documenten over de zaak die de schepenbank zou behandelen, hing men aan de takken van de boom. Vandaar komt de uitdrukking ‘een zaak is hangende’.

locatie in het museum: Haspengouw