Paenhuys Diepenbeek
Paenhuys Diepenbeek - #20

Bouwperiode: 17e eeuw | Afkomstig van: Diepenbeek | Naar Bokrijk gekomen in: 1955 | locatie in het museum: Haspengouw

Het gebouw en haar verleden

Deze dorpsbrouwerij (17de eeuw) is gebouwd in baksteenmetselwerk, verlevendigd met mergel. Het interieur komt van een voormalige artisanale brouwerij uit Hoegaarden (Brabant). De naam ‘paenhuys’ verwijst naar de panne, de ingemetselde, koperen brouwketel. De hardstenen pomp (1772) aan de voorgevel komt uit Leuven (Brabant).

Betalen om te mogen brouwen

In dit paan- of brouwhuis moesten de inwoners van Diepenbeek vanaf ca. 1700 verplicht hun bier brouwen. Ze betaalden voor het gebruik van de brouwketels, maar brachten hun eigen grondstoffen mee. De sleutel haalden ze af bij de rentmeester, de vertegenwoordiger van de heer van Diepenbeek. Voordien brouwden Diepenbeekse vrouwen meestal gewoon thuis, in een ketel boven het vuur.

Een ‘banale’ twist tussen heer en bevolking

Door de verplichting in een banpaanhuis te brouwen, kon de heer gemakkelijk belastingen innen op bier. Maar de Diepenbekers waren niet tevreden met dat ouderwetse gebruik. Na een lange twist sloot men in 1758 een compromis: voor eigen gebruik mochten inwoners thuis brouwen. De naam Paenhuys komt van ‘panne’, een oud woord voor brouwketel. De brouwinstallatie is afkomstig van brouwerij Tomsin uit Hoegaarden, een gemeente met een rijke brouwtraditie. Niet alle delen van het gebouw zijn even oud. Dat zie je aan de verschillende stenen in de omlijstingen van poort en ramen aan de voorzijde.

Bier gezonder dan water?

Vaak wordt gedacht dat mensen in het verleden vooral bier dronken omdat het gezonder was dan water. Het koken van het brouwsel vernietigt namelijk ziektekiemen in het water. Maar dat verhaal is deels een mythe. Mensen dronken ook veel water, zeker op het platteland. Bier dronk men vooral omdat het voedzaam en dorstlessend was, of als ontspanning.